En bil – to biler. Ei bok – tre bøker. Et hus – fire hus.
Samochody, książki i domy. Wszystkie te rzeczowniki występują w liczbie mnogiej, ale każdy z nich tworzy ją nieco inaczej.
Jeśli uczysz się norweskiego, szybko zauważysz, że liczba mnoga w języku norweskim, czyli flertall, nie zawsze polega na dodaniu tej samej końcówki.
Wiele rzeczowników otrzymuje końcówkę -er, inne -r, a niektóre w liczbie mnogiej nie zmieniają się wcale. Zdarzają się również zmiany samogłosek, na przykład:
ei bok → bøker
książka → książki
Na szczęście norweska liczba mnoga jest dość regularna. Kiedy poznasz kilka podstawowych zasad, tworzenie nowych form stanie się znacznie łatwiejsze.
W tym wpisie pokażę Ci, jak tworzyć liczbę mnogą po norwesku, czym różni się forma nieokreślona od określonej i na jakie wyjątki warto uważać.
Wszystkie przykłady dotyczą norweskiego bokmål, czyli jednej z dwóch oficjalnych odmian pisanych języka norweskiego.
Co oznacza flertall w języku norweskim?
W norweskiej gramatyce spotkasz dwa podstawowe określenia:
- entall – liczba pojedyncza,
- flertall – liczba mnoga.
Na przykład:
en stol – krzesło
to stoler – dwa krzesła
et eple – jabłko
tre epler – trzy jabłka
W języku norweskim rzeczowniki mogą należeć do trzech rodzajów gramatycznych:
- hankjønn – rodzaj męski, np. en bil,
- hunkjønn – rodzaj żeński, np. ei bok,
- intetkjønn – rodzaj nijaki, np. et hus.
W bokmål wiele rzeczowników rodzaju żeńskiego można również odmieniać jak rzeczowniki rodzaju męskiego. Dlatego spotkasz zarówno ei bok, jak i en bok.
Rodzaj rzeczownika pomaga przewidywać jego odmianę, ale nie wystarczy, żeby zawsze odgadnąć poprawną liczbę mnogą.
Jak tworzyć liczbę mnogą po norwesku?
W norweskim bokmål możemy wyróżnić kilka podstawowych sposobów tworzenia liczby mnogiej.
| Sposób tworzenia | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Końcówka -er | en bil | biler |
| Końcówka -r | ei jente | jenter |
| Brak końcówki | et hus | hus |
| Zmiana samogłoski | ei bok | bøker |
| Forma nieregularna | et barn | barn |
Warto od razu zauważyć, że -r nie jest całkowicie osobną grupą odmiany. To często wariant końcówki występujący po rzeczownikach zakończonych na nieakcentowane -e.
Przyjrzyjmy się poszczególnym zasadom.
Liczba mnoga z końcówką -ER
Najczęściej spotykanym sposobem tworzenia liczby mnogiej w norweskim jest dodanie końcówki -er.
Dotyczy to wielu rzeczowników rodzaju męskiego i żeńskiego, ale również części rzeczowników rodzaju nijakiego.
Przykłady:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| en bil | biler | samochody |
| en stol | stoler | krzesła |
| en hund | hunder | psy |
| en katt | katter | koty |
| en telefon | telefoner | telefony |
| en student | studenter | studenci |
| en måned | måneder | miesiące |
| et eple | epler | jabłka |
Przykłady zdań z końcówką -ER
Jeg har to biler.
Mam dwa samochody.
Vi har fire stoler på kjøkkenet.
Mamy cztery krzesła w kuchni.
Hun har to hunder.
Ona ma dwa psy.
Det er mange studenter i Oslo.
W Oslo jest wielu studentów.
Jeg kjøper tre epler.
Kupuję trzy jabłka.
Zwróć uwagę na ostatni przykład:
et eple → epler
Końcowe -e znika przed końcówką liczby mnogiej.
Nie mówimy więc:
epleer
Tylko:
epler
Liczba mnoga z końcówką -R
Niektóre rzeczowniki, zwłaszcza te zakończone na nieakcentowane -e, tworzą liczbę mnogą przez dodanie -r.
Na przykład:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| ei jente | jenter | dziewczynki |
| ei uke | uker | tygodnie |
| ei lampe | lamper | lampy |
| ei kake | kaker | ciasta |
| en skole | skoler | szkoły |
| en pose | poser | torby, woreczki |
W tych wyrazach nie usuwamy końcowego -e.
Po prostu dodajemy -r:
jente → jenter
uke → uker
lampe → lamper
Przykłady zdań
Jeg har fri i to uker.
Mam wolne przez dwa tygodnie.
Det er mange skoler i byen.
W mieście jest wiele szkół.
Vi kjøper to kaker.
Kupujemy dwa ciasta.
Det står tre lamper i stua.
W salonie stoją trzy lampy.
To bardzo przydatny schemat, ponieważ wiele codziennych rzeczowników kończy się właśnie na -e.
Liczba mnoga bez końcówki
Niektóre rzeczowniki w norweskim nie zmieniają swojej formy w liczbie mnogiej.
Dotyczy to szczególnie wielu jednosylabowych rzeczowników rodzaju nijakiego.
Na przykład:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| et hus | hus | domy |
| et barn | barn | dzieci |
| et bord | bord | stoły |
| et rom | rom | pokoje |
| et år | år | lata |
| et språk | språk | języki |
| et ord | ord | słowa |
| et land | land | kraje |
Przykłady zdań
Vi har to barn.
Mamy dwoje dzieci.
Det er mange hus i området.
W okolicy jest wiele domów.
Jeg har bodd i Norge i fem år.
Mieszkam w Norwegii od pięciu lat.
Hun snakker tre språk.
Ona mówi w trzech językach.
Jeg lærer nye ord hver dag.
Codziennie uczę się nowych słów.
Jak rozpoznać liczbę mnogą, skoro rzeczownik się nie zmienia?
Najczęściej pomaga kontekst, np. liczebniki to, tre, fem albo słowa mange i flere.
Porównaj:
et hus – jeden dom
to hus – dwa domy
mange hus – wiele domów
Nieregularna liczba mnoga w norweskim
Nie wszystkie norweskie rzeczowniki tworzą liczbę mnogą przez proste dodanie końcówki.
Niektóre zmieniają samogłoskę, inne mają nietypową formę, którą trzeba zapamiętać.
Oto kilka ważnych przykładów:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| ei bok | bøker | książki |
| en mann | menn | mężczyźni |
| ei hånd | hender | dłonie, ręce |
| ei tann | tenner | zęby |
| ei natt | netter | noce |
| en fot | føtter | stopy |
| en bror | brødre | bracia |
| ei datter | døtre | córki |
| et tre | trær | drzewa |
| et øye | øyne | oczy |
Widzisz charakterystyczne zmiany samogłosek?
bok → bøker
mann → menn
fot → føtter
tann → tenner
To zjawisko nazywa się omlyd, czyli przegłos.
Nie musisz jednak analizować historii każdej zmiany. Na początek wystarczy zapamiętać najczęściej używane formy.
Przykłady zdań z nieregularną liczbą mnogą
Jeg leser mange bøker.
Czytam dużo książek.
To menn står utenfor huset.
Dwóch mężczyzn stoi przed domem.
Hun har to brødre.
Ona ma dwóch braci.
Jeg har vondt i føttene.
Bolą mnie stopy.
Han har blå øyne.
On ma niebieskie oczy.
Warto zapamiętać również przydatną konstrukcję:
å ha vondt i – odczuwać ból w jakiejś części ciała.
Na przykład:
Jeg har vondt i tennene.
Bolą mnie zęby.
Forma nieokreślona i określona liczby mnogiej po norwesku
W norweskim rzeczowniki występują w formie nieokreślonej i określonej.
Po norwesku:
ubestemt form – forma nieokreślona,
bestemt form – forma określona.
W liczbie mnogiej wygląda to tak:
biler – samochody
bilene – te samochody, konkretne samochody
hus – domy
husene – te domy, konkretne domy
bøker – książki
bøkene – te książki, konkretne książki
Forma określona pojawia się wtedy, gdy mówimy o konkretnych osobach lub rzeczach, znanych z kontekstu.
Jak tworzyć określoną liczbę mnogą?
Najczęściej dodajemy końcówkę -ene albo -ne.
Spójrz na tabelę:
| Liczba pojedyncza | Plural nieokreślony | Plural określony |
|---|---|---|
| en bil | biler | bilene |
| en stol | stoler | stolene |
| ei jente | jenter | jentene |
| ei bok | bøker | bøkene |
| et eple | epler | eplene |
| et hus | hus | husene |
| et barn | barn | barna / barnene |
| et år | år | årene |
W przypadku wielu rzeczowników zakończonych w liczbie mnogiej na -er końcowe -r zastępujemy końcówką -ne:
biler → bilene
jenter → jentene
bøker → bøkene
W rzeczownikach bez końcówki liczby mnogiej zazwyczaj dodajemy -ene:
hus → husene
år → årene
ord → ordene
Warto też zapamiętać bardzo częstą formę:
barn → barna
Forma barnene jest również poprawna w bokmål, ale barna jest bardzo powszechna.
Przykłady zdań
Jeg ser noen biler.
Widzę kilka samochodów.
Bilene står utenfor huset.
Samochody stoją przed domem.
Vi har kjøpt epler.
Kupiliśmy jabłka.
Eplene ligger på bordet.
Jabłka leżą na stole.
Det er mange barn i parken.
W parku jest wiele dzieci.
Barna leker i hagen.
Dzieci bawią się w ogrodzie.
Warto uczyć się obu form liczby mnogiej razem, ponieważ bardzo często pojawiają się w codziennych rozmowach.
Jak używać liczby mnogiej z liczebnikami?
Po liczebnikach większych od jednego używamy zazwyczaj nieokreślonej formy liczby mnogiej.
Na przykład:
to biler – dwa samochody
tre bøker – trzy książki
fire hus – cztery domy
fem barn – pięcioro dzieci
seks epler – sześć jabłek
Nie dodajemy wtedy rodzajnika en, ei ani et przed rzeczownikiem.
Niepoprawnie:
to en biler
Poprawnie:
to biler
Podobnie po wyrazach takich jak:
mange – wiele
noen – kilka, jakieś
flere – kilka, więcej
Przykłady:
mange mennesker – wielu ludzi
noen dager – kilka dni
flere bøker – więcej książek
Liczba mnoga przymiotników po norwesku
Kiedy opisujemy rzeczownik w liczbie mnogiej, musimy również pamiętać o odmianie przymiotnika.
W większości regularnych przypadków przymiotnik otrzymuje końcówkę -e.
Porównaj:
en stor bil – duży samochód
to store biler – dwa duże samochody
et stort hus – duży dom
tre store hus – trzy duże domy
ei fin bok – ładna książka
mange fine bøker – wiele ładnych książek
W liczbie mnogiej najczęściej używamy więc form:
store, fine, nye, gamle
Przykłady:
Jeg har to nye bøker.
Mam dwie nowe książki.
Det er mange gamle hus i byen.
W mieście jest wiele starych domów.
De har tre små barn.
Oni mają troje małych dzieci.
Zwróć uwagę na przymiotnik liten – „mały”.
W liczbie mnogiej przyjmuje on formę små:
et lite barn – małe dziecko
to små barn – dwoje małych dzieci
Najczęstsze błędy przy tworzeniu liczby mnogiej w norweskim
Błąd 1: Dodawanie -ER do każdego rzeczownika
Niepoprawnie:
et hus – huser
Poprawnie:
et hus – hus
Wiele krótkich rzeczowników rodzaju et nie otrzymuje końcówki liczby mnogiej.
Błąd 2: Zapominanie o nieregularnych formach
Niepoprawnie:
ei bok – boker
Poprawnie:
ei bok – bøker
Podobnie:
en mann – menn
en fot – føtter
Błąd 3: Mylenie liczby mnogiej nieokreślonej i określonej
biler – samochody
bilene – konkretne samochody
hus – domy
husene – konkretne domy
Te formy nie zawsze można stosować zamiennie.
Błąd 4: Brak odmiany przymiotnika
Niepoprawnie:
to stor biler
Poprawnie:
to store biler
W liczbie mnogiej przymiotnik najczęściej przyjmuje końcówkę -e.
Błąd 5: Dodawanie rodzajnika przed liczbą mnogą
Niepoprawnie:
tre en bøker
Poprawnie:
tre bøker
Po liczebnikach nie używamy w ten sposób rodzajnika en, ei ani et.
Jak skutecznie zapamiętać norweską liczbę mnogą?
Najlepiej uczyć się rzeczowników od razu w kilku formach.
Zamiast zapamiętywać tylko:
ei bok – książka,
ucz się całego zestawu:
ei bok – bøker – bøkene
Podobnie:
en bil – biler – bilene
et hus – hus – husene
et eple – epler – eplene
et barn – barn – barna
Dzięki temu jednocześnie utrwalasz rodzaj rzeczownika, liczbę mnogą i formę określoną.
Warto również powtarzać całe zdania.
Na przykład:
Jeg har ei bok.
Mam książkę.
Jeg har tre bøker.
Mam trzy książki.
Bøkene ligger på bordet.
Książki leżą na stole.
Powtarzając takie konstrukcje na głos, stopniowo przyzwyczajasz się do poprawnych form.
To znacznie bardziej praktyczne niż uczenie się samych końcówek bez kontekstu.
Chcesz uczyć się norweskiego pod okiem lektora?
Chcesz rozgadać się po norwesku, ćwiczyć prawdziwe rozmowy i mieć kogoś, kto pomoże Ci zrozumieć gramatykę oraz wykorzystywać ją w praktyce?
W Pluggis® możesz uczyć się norweskiego z lektorem zarówno od podstaw, jak i na wyższych poziomach zaawansowania.
Oferujemy kursy grupowe, podczas których uczysz się i rozmawiasz z innymi kursantami, oraz kursy indywidualne, dopasowane do Twoich potrzeb i tempa nauki.
Podczas zajęć poznajesz nowe słownictwo, ćwiczysz gramatykę i przede wszystkim uczysz się wykorzystywać język w codziennych sytuacjach.
Nie musisz wcześniej znać norweskiego – możesz zacząć od zupełnych podstaw i stopniowo budować pewność siebie w mówieniu.
Sprawdź kursy norweskiego z lektorem w Pluggis® i zacznij mówić pewniej!
