En bog – to bøger. Et hus – to huse. En bil – to biler.
Książki, domy i samochody. Wszystkie te rzeczowniki występują w liczbie mnogiej, ale każdy z nich ma nieco inną formę.
Jeśli uczysz się języka duńskiego, szybko zauważysz, że liczba mnoga w duńskim, czyli flertal, nie ma jednej uniwersalnej końcówki.
Czasami wystarczy dodać -er, innym razem -e, a niektóre rzeczowniki nie zmieniają swojej formy. Zdarzają się również zmiany samogłosek, na przykład:
en mand → mænd
mężczyzna → mężczyźni
Na szczęście nie musisz uczyć się wszystkich form na pamięć bez żadnego schematu. Duńskie rzeczowniki mają kilka charakterystycznych sposobów tworzenia liczby mnogiej, które warto poznać już na początku nauki.
W tym wpisie pokażę Ci, jak tworzyć liczbę mnogą po duńsku, czym różni się forma nieokreślona od określonej i jakie błędy najczęściej pojawiają się podczas odmiany rzeczowników.
Co oznacza flertal w języku duńskim?
W duńskiej gramatyce spotkasz dwa ważne określenia:
- ental – liczba pojedyncza,
- flertal – liczba mnoga.
Na przykład:
en stol – krzesło
to stole – dwa krzesła
et æble – jabłko
tre æbler – trzy jabłka
Duńskie rzeczowniki mają również dwa rodzaje gramatyczne:
en-ord – rzeczowniki rodzaju wspólnego, np. en bil, en bog, en stol.
et-ord – rzeczowniki rodzaju nijakiego, np. et hus, et barn, et æble.
W przeciwieństwie do niektórych innych języków sam rodzaj en lub et nie wystarczy, żeby zawsze poprawnie odgadnąć liczbę mnogą.
Dlatego warto zapamiętywać rzeczownik od razu razem z jego formą flertal.
Jak tworzyć liczbę mnogą po duńsku?
W duńskim wyróżniamy trzy podstawowe sposoby tworzenia regularnej liczby mnogiej:
| Sposób tworzenia | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| Końcówka -er | en bil | biler | samochody |
| Końcówka -e | et hus | huse | domy |
| Brak końcówki | et år | år | lata |
Oprócz tego występują rzeczowniki z nieregularną odmianą, na przykład bog → bøger czy mand → mænd.
Przyjrzyjmy się tym grupom dokładniej.
Liczba mnoga z końcówką -ER
Końcówka -er jest bardzo częsta w języku duńskim.
Wiele rzeczowników tworzy liczbę mnogą właśnie w ten sposób.
Na przykład:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| en bil | biler | samochody |
| en hund | hunde | psy |
| en kat | katte | koty |
| en telefon | telefoner | telefony |
| en restaurant | restauranter | restauracje |
| en måned | måneder | miesiące |
| et æble | æbler | jabłka |
| et vindue | vinduer | okna |
Zwróć uwagę, że nie wszystkie rzeczowniki z en otrzymują końcówkę -er. Na przykład hund → hunde i kat → katte należą do grupy z końcówką -e.
Dlatego rodzaj rzeczownika nie jest jedyną wskazówką.
Przykłady zdań z końcówką -ER
Jeg har to biler.
Mam dwa samochody.
Der er mange restauranter i København.
W Kopenhadze jest wiele restauracji.
Vi har tre æbler.
Mamy trzy jabłka.
Jeg har boet i Danmark i seks måneder.
Mieszkam w Danii od sześciu miesięcy.
Der er store vinduer i stuen.
W salonie są duże okna.
Warto zauważyć, że w niektórych rzeczownikach końcowe -e znika przed dodaniem końcówki -er.
Na przykład:
et æble → æbler
et vindue → vinduer
Nie dodajemy więc mechanicznie -er do całego wyrazu bez żadnej zmiany.
Liczba mnoga z końcówką -E
Druga bardzo częsta końcówka duńskiej liczby mnogiej to -e.
Występuje zarówno przy rzeczownikach rodzaju en, jak i et.
Przykłady:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| en hund | hunde | psy |
| en kat | katte | koty |
| en stol | stole | krzesła |
| en dag | dage | dni |
| en ven | venner | przyjaciele |
| et hus | huse | domy |
| et bord | borde | stoły |
| et barn | børn | dzieci |
W tej tabeli znajdują się też dwa ważne wyjątki: ven → venner oraz barn → børn. Nie należą one do regularnego wzorca -e, ale dobrze pokazują, dlaczego warto sprawdzać liczbę mnogą każdego nowego rzeczownika.
Przykłady zdań z końcówką -E
Vi har to hunde.
Mamy dwa psy.
Der står fire stole i køkkenet.
W kuchni stoją cztery krzesła.
Jeg arbejder fem dage om ugen.
Pracuję pięć dni w tygodniu.
Der er mange huse i området.
W okolicy jest wiele domów.
Vi har brug for to borde.
Potrzebujemy dwóch stołów.
Zwróć uwagę na przydatne wyrażenie:
om ugen – tygodniowo, w tygodniu.
Na przykład:
Jeg træner tre gange om ugen.
Trenuję trzy razy w tygodniu.
Liczba mnoga bez końcówki
Niektóre duńskie rzeczowniki mają taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej.
Dotyczy to między innymi wielu rzeczowników rodzaju et.
Na przykład:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| et år | år | lata |
| et job | job | prace, stanowiska |
| et dyr | dyr | zwierzęta |
| et sprog | sprog | języki |
| et ord | ord | słowa |
| et spørgsmål | spørgsmål | pytania |
Przykłady zdań
Jeg har boet i Danmark i tre år.
Mieszkam w Danii od trzech lat.
Hun taler fire sprog.
Ona mówi w czterech językach.
Jeg lærer nye ord hver dag.
Codziennie uczę się nowych słów.
Børnene stiller mange spørgsmål.
Dzieci zadają wiele pytań.
Der er mange dyr i skoven.
W lesie jest wiele zwierząt.
W takich zdaniach o liczbie mnogiej informuje nas przede wszystkim kontekst, np. tre, fire lub mange.
Nieregularna liczba mnoga w duńskim
Nie wszystkie duńskie rzeczowniki tworzą liczbę mnogą przez dodanie końcówki.
Niektóre zmieniają samogłoskę, a inne mają bardziej nietypową formę.
Oto przykłady, które zdecydowanie warto znać:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| en bog | bøger | książki |
| en mand | mænd | mężczyźni |
| en kvinde | kvinder | kobiety |
| en fod | fødder | stopy |
| en hånd | hænder | dłonie, ręce |
| en tand | tænder | zęby |
| en bror | brødre | bracia |
| en datter | døtre | córki |
| et barn | børn | dzieci |
| et øje | øjne | oczy |
W wielu z tych rzeczowników pojawia się zmiana samogłoski.
Na przykład:
bog → bøger
mand → mænd
fod → fødder
tand → tænder
Takich form najlepiej uczyć się od razu w parach.
Przykłady zdań z nieregularną liczbą mnogą
Jeg læser mange bøger.
Czytam dużo książek.
Der står to mænd foran huset.
Przed domem stoi dwóch mężczyzn.
Hun har to brødre.
Ona ma dwóch braci.
Vi har tre børn.
Mamy troje dzieci.
Jeg har ondt i fødderne.
Bolą mnie stopy.
Han har blå øjne.
On ma niebieskie oczy.
Szczególnie przydatne jest wyrażenie:
at have ondt i noget – odczuwać ból w jakiejś części ciała.
Na przykład:
Jeg har ondt i tænderne.
Bolą mnie zęby.
Forma nieokreślona i określona liczby mnogiej po duńsku
W języku duńskim, podobnie jak w szwedzkim, rzeczowniki występują w formie nieokreślonej i określonej.
Po duńsku są to:
ubestemt form – forma nieokreślona,
bestemt form – forma określona.
W liczbie mnogiej różnica wygląda następująco:
biler – samochody
bilerne – te samochody, konkretne samochody
huse – domy
husene – te domy, konkretne domy
børn – dzieci
børnene – te dzieci, konkretne dzieci
Jak tworzyć określoną liczbę mnogą?
Najczęściej dodajemy końcówkę -ne lub -ene.
| Liczba pojedyncza | Plural nieokreślony | Plural określony |
|---|---|---|
| en bil | biler | bilerne |
| en hund | hunde | hundene |
| en stol | stole | stolene |
| en bog | bøger | bøgerne |
| et hus | huse | husene |
| et æble | æbler | æblerne |
| et barn | børn | børnene |
| et år | år | årene |
| et ord | ord | ordene |
W wielu rzeczownikach zakończonych w liczbie mnogiej na -e lub -er dodajemy -ne.
biler → bilerne
huse → husene
bøger → bøgerne
W przypadku wielu rzeczowników bez końcówki liczby mnogiej pojawia się -ene.
år → årene
ord → ordene
sprog → sprogene
Przykłady w zdaniach
Jeg ser nogle biler.
Widzę kilka samochodów.
Bilerne holder foran huset.
Samochody stoją przed domem.
Vi har købt æbler.
Kupiliśmy jabłka.
Æblerne ligger på bordet.
Jabłka leżą na stole.
Der er mange børn i parken.
W parku jest wiele dzieci.
Børnene leger i haven.
Dzieci bawią się w ogrodzie.
Widzisz różnicę?
Forma nieokreślona wprowadza rzeczowniki, o których mówimy ogólnie lub po raz pierwszy.
Forma określona wskazuje na konkretne, znane z kontekstu osoby albo rzeczy.
Liczba mnoga po liczebnikach w duńskim
Po liczebnikach większych od jednego używamy zazwyczaj nieokreślonej formy liczby mnogiej.
Na przykład:
to biler – dwa samochody
tre bøger – trzy książki
fire huse – cztery domy
fem børn – pięcioro dzieci
seks æbler – sześć jabłek
Nie dodajemy wtedy rodzajnika en ani et przed rzeczownikiem.
Niepoprawnie:
to en biler
Poprawnie:
to biler
Podobnie po wyrazach takich jak:
mange – wiele
nogle – kilka, jakieś
flere – więcej, kilka
Przykłady:
mange mennesker – wielu ludzi
nogle bøger – kilka książek
flere dage – kilka dni, więcej dni
Jak odmieniać przymiotniki w liczbie mnogiej po duńsku?
Kiedy opisujemy rzeczownik w liczbie mnogiej, musimy również pamiętać o odpowiedniej formie przymiotnika.
W wielu typowych konstrukcjach przymiotnik otrzymuje końcówkę -e.
Porównaj:
en stor bil – duży samochód
to store biler – dwa duże samochody
et stort hus – duży dom
tre store huse – trzy duże domy
en ny bog – nowa książka
mange nye bøger – wiele nowych książek
W liczbie mnogiej najczęściej używamy więc form:
store, nye, gamle, flotte
Przykłady:
Vi har to nye biler.
Mamy dwa nowe samochody.
Der er mange gamle huse i byen.
W mieście jest wiele starych domów.
Hun har tre små børn.
Ona ma troje małych dzieci.
Warto zwrócić uwagę na przymiotnik lille – „mały”.
W liczbie mnogiej używamy formy små:
et lille barn – małe dziecko
to små børn – dwoje małych dzieci
Najczęstsze błędy przy tworzeniu liczby mnogiej po duńsku
Błąd 1: Dodawanie -ER do każdego rzeczownika
Niepoprawnie:
en hund – hunder
Poprawnie:
en hund – hunde
Nie wszystkie rzeczowniki tworzą liczbę mnogą z końcówką -er.
Błąd 2: Dodawanie końcówki tam, gdzie jej nie ma
Niepoprawnie:
et år – årer
Poprawnie:
et år – år
Podobnie:
et ord – ord
et sprog – sprog
Błąd 3: Zapominanie o nieregularnych formach
Niepoprawnie:
en mand – mander
Poprawnie:
en mand – mænd
Podobnie:
en bog – bøger
et barn – børn
Błąd 4: Mylenie liczby mnogiej nieokreślonej i określonej
biler – samochody
bilerne – konkretne samochody
huse – domy
husene – konkretne domy
Wybór formy zależy od tego, czy mówimy o rzeczach ogólnie, czy o konkretnych rzeczach znanych z kontekstu.
Błąd 5: Brak odmiany przymiotnika
Niepoprawnie:
to stor biler
Poprawnie:
to store biler
W liczbie mnogiej przymiotnik najczęściej otrzymuje końcówkę -e.
Jak skutecznie zapamiętać duńską liczbę mnogą?
Moja rada? Ucz się rzeczowników od razu z ich formą liczby mnogiej i formą określoną.
Zamiast zapamiętywać tylko:
en bog – książka,
ucz się całego zestawu:
en bog – bøger – bøgerne
Podobnie:
en bil – biler – bilerne
et hus – huse – husene
et barn – børn – børnene
et år – år – årene
To bardzo przydatny sposób nauki, ponieważ od razu poznajesz rodzaj rzeczownika oraz jego odmianę.
Jeszcze lepiej, jeśli używasz tych form w całych zdaniach.
Na przykład:
Jeg har en bog.
Mam książkę.
Jeg har tre bøger.
Mam trzy książki.
Bøgerne ligger på bordet.
Książki leżą na stole.
Dzięki temu nie uczysz się wyłącznie tabel gramatycznych, ale stopniowo przyzwyczajasz się do poprawnych konstrukcji.
Chcesz uczyć się duńskiego pod okiem lektora?
Chcesz rozgadać się po duńsku, ćwiczyć prawdziwe rozmowy i mieć kogoś, kto pomoże Ci zrozumieć gramatykę oraz poprawnie używać jej w praktyce?
W Pluggis® możesz uczyć się duńskiego z lektorem zarówno od podstaw, jak i na wyższych poziomach zaawansowania.
Oferujemy kursy grupowe, podczas których uczysz się i rozmawiasz z innymi kursantami, oraz kursy indywidualne, dopasowane do Twoich potrzeb i tempa nauki.
A co z duńską liczbą mnogą? Nasi kursanci otrzymują również dostęp do podcastu, w którym słuchają odmiany duńskich rzeczowników i powtarzają ich formy na głos.
Dzięki temu nie musisz uczyć się wszystkich końcówek wyłącznie z tabel. Słuchasz, powtarzasz i oswajasz się z poprawnymi formami, aż z czasem zaczynają przychodzić Ci do głowy niemal automatycznie – bez ciągłego zastanawiania się nad odmianą.
Możesz wracać do nagrań podczas spaceru, w drodze do pracy czy przy codziennych obowiązkach. W ten sposób utrwalasz gramatykę i ćwiczysz wymowę również poza zajęciami z lektorem.
Sprawdź kursy duńskiego z lektorem w Pluggis® i zacznij mówić pewniej!
