En bok – flera böcker. Ett hus – flera hus. En flicka – flera flickor.
Dlaczego po szwedzku mówimy böcker, hus i flickor, skoro wszystkie te słowa występują w liczbie mnogiej?
Jeśli uczysz się szwedzkiego, prawdopodobnie szybko zauważysz, że liczba mnoga w języku szwedzkim nie ma jednej uniwersalnej końcówki.
W angielskim często wystarczy dodać -s. W szwedzkim sprawa jest nieco bardziej rozbudowana.
Rzeczowniki mogą przyjmować końcówki -or, -ar, -er, -n, a niektóre w liczbie mnogiej w ogóle nie zmieniają formy. Zdarza się też, że oprócz końcówki zmienia się samogłoska w środku wyrazu.
Brzmi skomplikowanie? Spokojnie. Kiedy poznasz pięć podstawowych grup rzeczowników, zaczniesz zauważać powtarzające się schematy.
W tym wpisie pokażę Ci, jak tworzyć liczbę mnogą po szwedzku, czym różni się forma nieokreślona od określonej i na co zwracać uwagę podczas nauki nowych słówek.
Jak działa liczba mnoga w języku szwedzkim?
W języku szwedzkim rzeczowniki mają dwa rodzaje gramatyczne:
- en-ord – rzeczowniki rodzaju wspólnego, przed którymi w liczbie pojedynczej używamy en,
- ett-ord – rzeczowniki rodzaju nijakiego, przed którymi używamy ett.
Na przykład:
en bok – książka
ett hus – dom
en stol – krzesło
ett äpple – jabłko
Rodzaj rzeczownika jest ważny, ponieważ pomaga przewidywać sposób tworzenia liczby mnogiej.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie rzeczowniki z en odmieniają się tak samo, a wszystkie z ett mają identyczną końcówkę.
Dlatego w szwedzkiej gramatyce tradycyjnie wyróżnia się pięć grup odmiany rzeczowników w liczbie mnogiej.
Pięć grup liczby mnogiej w szwedzkim
Spójrz na najważniejsze końcówki:
| Grupa | Końcówka plural | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|
| 1 | -or | en flicka | flickor |
| 2 | -ar | en bil | bilar |
| 3 | -er | en student | studenter |
| 4 | -n | ett äpple | äpplen |
| 5 | brak końcówki | ett hus | hus |
To podstawowy podział, który warto znać.
Pamiętaj jednak, że w każdej grupie mogą występować dodatkowe zmiany w pisowni lub wymowie. Istnieją również rzeczowniki o nieregularnej liczbie mnogiej.
Przyjrzyjmy się teraz poszczególnym grupom.
Grupa 1 – liczba mnoga z końcówką -OR
Do pierwszej grupy należy wiele rzeczowników rodzaju en, które w liczbie pojedynczej kończą się na -a.
W liczbie mnogiej końcowe -a zazwyczaj zastępujemy końcówką -or.
Na przykład:
en flicka → flickor
dziewczynka → dziewczynki
en klocka → klockor
zegar, zegarek → zegary, zegarki
en lampa → lampor
lampa → lampy
en blomma → blommor
kwiat → kwiaty
en väska → väskor
torba → torby
en vecka → veckor
tydzień → tygodnie
Zobacz te słowa w zdaniach:
Jag har två väskor.
Mam dwie torby.
Det finns många blommor i trädgården.
W ogrodzie jest dużo kwiatów.
Vi stannar i Sverige i två veckor.
Zostajemy w Szwecji na dwa tygodnie.
Zwróć uwagę na słowo vecka. To bardzo przydatny rzeczownik, ponieważ często używamy go, mówiąc o planach, pracy czy podróżach.
Grupa 2 – liczba mnoga z końcówką -AR
Druga grupa również obejmuje rzeczowniki rodzaju en.
Wiele z nich ma w liczbie pojedynczej jedną sylabę lub kończy się na -e.
W liczbie mnogiej dodajemy końcówkę -ar, choć w niektórych wyrazach pojawiają się dodatkowe zmiany.
Przykłady:
en bil → bilar
samochód → samochody
en stol → stolar
krzesło → krzesła
en dag → dagar
dzień → dni
en hund → hundar
pies → psy
en pojke → pojkar
chłopiec → chłopcy
en timme → timmar
godzina → godziny
Przykłady w zdaniach:
Det står tre bilar utanför huset.
Przed domem stoją trzy samochody.
Vi har fyra stolar i köket.
Mamy cztery krzesła w kuchni.
Jag jobbar fem dagar i veckan.
Pracuję pięć dni w tygodniu.
Hon har två hundar.
Ona ma dwa psy.
Warto zapamiętać, że w słowie pojke końcowe -e znika przed końcówką -ar:
pojke → pojkar
Podobnie w słowie timme:
timme → timmar
Grupa 3 – liczba mnoga z końcówką -ER
Trzecia grupa jest bardzo liczna i obejmuje wiele rzeczowników rodzaju en, w tym wyrazy zapożyczone.
Typowa końcówka to -er.
Na przykład:
en student → studenter
student → studenci
en telefon → telefoner
telefon → telefony
en station → stationer
stacja → stacje
en restaurang → restauranger
restauracja → restauracje
en park → parker
park → parki
en lektion → lektioner
lekcja → lekcje
Przykłady w zdaniach:
Det finns många restauranger i Stockholm.
W Sztokholmie jest wiele restauracji.
Vi har två lektioner idag.
Mamy dzisiaj dwie lekcje.
Många studenter bor i Lund.
W Lund mieszka wielu studentów.
Jag gillar att promenera i parker.
Lubię spacerować po parkach.
Czy w grupie 3 zawsze wystarczy dodać -ER?
Nie zawsze.
Niektóre rzeczowniki oprócz końcówki zmieniają również samogłoskę.
Na przykład:
en bok → böcker
książka → książki
en hand → händer
ręka → ręce
en fot → fötter
stopa → stopy
en tand → tänder
ząb → zęby
Zjawisko zmiany samogłoski nazywa się omljud.
Nie musisz od razu znać wszystkich zasad historycznych stojących za tymi zmianami.
Najlepiej zapamiętywać takie rzeczowniki razem z ich formą liczby mnogiej:
en bok – böcker
en hand – händer
en fot – fötter
Grupa 4 – liczba mnoga z końcówką -N
Czwarta grupa obejmuje przede wszystkim rzeczowniki rodzaju ett, które kończą się na samogłoskę.
W liczbie mnogiej często dodajemy -n.
Na przykład:
ett äpple → äpplen
jabłko → jabłka
ett päron → päron – uwaga, to rzeczownik z grupy 5, mimo że oznacza owoc!
ett öga → ögon
oko → oczy
ett hjärta → hjärtan
serce → serca
ett foto → foton
zdjęcie → zdjęcia
ett piano → pianon
pianino → pianina
Spójrz na przykłady:
Jag köper tre äpplen.
Kupuję trzy jabłka.
Hon har blå ögon.
Ona ma niebieskie oczy.
Jag har många foton från resan.
Mam dużo zdjęć z podróży.
Det finns två pianon i skolan.
W szkole są dwa pianina.
Warto zauważyć, że niektóre rzeczowniki mają dodatkowe zmiany w zapisie, na przykład:
ett öga → ögon
Dlatego również w tej grupie najlepiej zapamiętywać obie formy razem.
Grupa 5 – liczba mnoga bez końcówki
Piąta grupa jest szczególnie ciekawa.
Wiele rzeczowników rodzaju ett, zwłaszcza tych kończących się na spółgłoskę, nie otrzymuje żadnej końcówki w liczbie mnogiej.
Na przykład:
ett hus → hus
dom → domy
ett barn → barn
dziecko → dzieci
ett bord → bord
stół → stoły
ett rum → rum
pokój → pokoje
ett år → år
rok → lata
ett jobb → jobb
praca → prace, zajęcia
Przykłady w zdaniach:
De har två barn.
Oni mają dwoje dzieci.
Vi behöver tre bord.
Potrzebujemy trzech stołów.
Jag har bott i Sverige i fem år.
Mieszkam w Szwecji od pięciu lat.
Hotellet har många rum.
Hotel ma wiele pokoi.
Skoro forma rzeczownika się nie zmienia, skąd wiadomo, że chodzi o liczbę mnogą?
Z kontekstu.
Na przykład:
ett hus – jeden dom
två hus – dwa domy
många hus – wiele domów
To właśnie liczebnik lub inne słowo w zdaniu informuje nas, że mówimy o większej liczbie rzeczy.
Liczba mnoga nieregularna w szwedzkim
Oprócz pięciu podstawowych grup istnieją rzeczowniki, których formy trzeba zapamiętać osobno.
Część z nich zmienia samogłoskę, a inne mają nietypową końcówkę.
Oto kilka ważnych przykładów:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Znaczenie |
|---|---|---|
| en man | män | mężczyzna – mężczyźni |
| en mus | möss | mysz – myszy |
| en gås | gäss | gęś – gęsi |
| en bror | bröder | brat – bracia |
| en dotter | döttrar | córka – córki |
| en mor | mödrar | matka – matki |
| en far | fäder | ojciec – ojcowie |
| ett museum | museer | muzeum – muzea |
Przykłady:
Två män står vid dörren.
Dwóch mężczyzn stoi przy drzwiach.
Hon har två bröder.
Ona ma dwóch braci.
Vi besökte flera museer.
Odwiedziliśmy kilka muzeów.
Takich form nie warto próbować tworzyć na siłę według jednej reguły. Najlepiej poznawać je stopniowo, wraz z nowym słownictwem.
Forma nieokreślona i określona liczby mnogiej – obestämd i bestämd form
Do tej pory poznaliśmy formy takie jak:
bil – bilar
hus – hus
äpple – äpplen
Są to formy nieokreślone liczby mnogiej, czyli obestämd form plural.
Ale w szwedzkim rzeczowniki występują również w formie określonej, czyli bestämd form.
Porównaj:
bilar – samochody
bilarna – te samochody, konkretne samochody
hus – domy
husen – te domy, konkretne domy
Forma określona pozwala wskazać, że mówimy o znanych lub konkretnych osobach i rzeczach.
Jak tworzyć formę określoną liczby mnogiej?
Najczęściej dodajemy końcówkę -na lub -en, zależnie od grupy rzeczownika.
Spójrz na tabelę:
| Liczba pojedyncza | Plural nieokreślony | Plural określony |
|---|---|---|
| en flicka | flickor | flickorna |
| en bil | bilar | bilarna |
| en student | studenter | studenterna |
| ett äpple | äpplen | äpplena |
| ett hus | hus | husen |
| ett barn | barn | barnen |
Widzisz różnicę?
W grupach z końcówkami -or, -ar, -er najczęściej pojawia się dodatkowe -na.
flickor → flickorna
bilar → bilarna
studenter → studenterna
W grupie 4 forma określona kończy się na -a dodane do formy liczby mnogiej:
äpplen → äpplena
W grupie 5 bardzo często dodajemy -en:
hus → husen
barn → barnen
Przykłady w zdaniach
Jag ser några bilar.
Widzę kilka samochodów.
Bilarna står utanför huset.
Samochody stoją przed domem.
Vi köpte äpplen.
Kupiliśmy jabłka.
Äpplena ligger på bordet.
Jabłka leżą na stole.
Det finns många hus här.
Jest tutaj wiele domów.
Husen är gamla.
Te domy są stare.
Forma określona to bardzo ważny element szwedzkiej gramatyki, dlatego warto uczyć się jej razem z liczbą mnogą.
Jak używać liczby mnogiej z liczebnikami?
W języku szwedzkim po liczebnikach większych od jednego używamy zazwyczaj nieokreślonej formy liczby mnogiej.
Na przykład:
två bilar – dwa samochody
tre böcker – trzy książki
fyra äpplen – cztery jabłka
fem barn – pięcioro dzieci
Zwróć uwagę, że nie dodajemy tutaj rodzajnika en ani ett przed rzeczownikiem.
Nie mówimy:
två en bilar
Tylko:
två bilar
Podobnie po wyrazach takich jak många – wiele, några – kilka, czy flera – kilka, więcej.
många människor – wielu ludzi
några dagar – kilka dni
flera böcker – kilka książek
Liczba mnoga przymiotników po szwedzku
Kiedy rzeczownik występuje w liczbie mnogiej, trzeba również zwrócić uwagę na przymiotnik, który go opisuje.
W typowych konstrukcjach z formą nieokreśloną przymiotnik otrzymuje końcówkę -a.
Porównaj:
en stor bil – duży samochód
två stora bilar – dwa duże samochody
ett stort hus – duży dom
tre stora hus – trzy duże domy
en fin bok – ładna książka
många fina böcker – wiele ładnych książek
Zwróć uwagę, że w liczbie mnogiej nie ma znaczenia, czy rzeczownik należy do rodzaju en, czy ett.
W obu przypadkach typowa forma przymiotnika to:
stora, fina, nya, gamla
Przykłady:
Jag har två nya böcker.
Mam dwie nowe książki.
Vi bor i ett område med många fina hus.
Mieszkamy w okolicy z wieloma ładnymi domami.
De har tre små barn.
Oni mają troje małych dzieci.
Pamiętaj jednak, że nie wszystkie przymiotniki odmieniają się całkowicie regularnie. Na przykład liten ma w liczbie mnogiej formę små.
Najczęstsze błędy przy tworzeniu liczby mnogiej w szwedzkim
Błąd 1: Dodawanie -AR do każdego rzeczownika
Niepoprawnie:
en flicka – flickar
Poprawnie:
en flicka – flickor
Nie wszystkie rzeczowniki rodzaju en należą do tej samej grupy.
Błąd 2: Dodawanie końcówki do rzeczowników z grupy 5
Niepoprawnie:
ett barn – barnar
Poprawnie:
ett barn – barn
Podobnie:
ett hus – hus
ett rum – rum
Błąd 3: Zapominanie o zmianie samogłoski
Niepoprawnie:
en bok – boker
Poprawnie:
en bok – böcker
Podobnie:
en fot – fötter
en hand – händer
Błąd 4: Mylenie formy nieokreślonej i określonej
bilar – samochody
bilarna – konkretne samochody
hus – domy
husen – konkretne domy
Te formy nie są wymienne we wszystkich kontekstach.
Błąd 5: Brak odmiany przymiotnika
Niepoprawnie:
två stor bilar
Poprawnie:
två stora bilar
Pamiętaj, że w liczbie mnogiej przymiotnik najczęściej otrzymuje końcówkę -a.
Szwedzki Niezbędnik – gramatyka od podstaw
Jeśli dopiero zaczynasz naukę szwedzkiego i chcesz krok po kroku poznawać słownictwo oraz podstawowe konstrukcje gramatyczne, sprawdź Szwedzki Niezbędnik.
To interaktywny kurs do samodzielnej nauki, w którym pracujesz z nowymi słowami, zdaniami i nagraniami audio.
Dzięki temu uczysz się nie tylko rozpoznawać poprawne formy, ale również używać ich w codziennych sytuacjach.
Możesz też bezpłatnie przetestować 3 interaktywne lekcje i sprawdzić, jak wygląda nauka na platformie Pluggis®.
Wolisz uczyć się szwedzkiego pod okiem lektora?
Chcesz rozgadać się po szwedzku, regularnie ćwiczyć mówienie i mieć kogoś, kto pomoże Ci na każdym etapie nauki?
W Pluggis® możesz uczyć się szwedzkiego z lektorem zarówno od podstaw, jak i na wyższych poziomach zaawansowania. Podczas zajęć poznajesz nowe słownictwo i gramatykę, ale przede wszystkim wykorzystujesz je w praktyce – rozmawiasz po szwedzku i z każdym tygodniem nabierasz większej swobody.
Możesz wybrać kurs grupowy, jeśli lubisz uczyć się i rozmawiać z innymi, albo kurs indywidualny, jeśli zależy Ci na nauce dopasowanej do Twoich potrzeb i tempa.
Niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz przygodę ze szwedzkim, czy chcesz mówić coraz swobodniej, znajdziesz formę nauki dla siebie.
