Wysoka wieża z migdałowych pierścieni udekorowanych białym lukrem i małymi norweskimi flagami – kransekake trudno pomylić z jakimkolwiek innym ciastem. W Norwegii pojawia się podczas 17 maja, wesel, konfirmacji, chrzcin, jubileuszy i Bożego Narodzenia. Z czego robi się kransekake, dlaczego ma tak charakterystyczny kształt i skąd wzięła się ta norweska tradycja?
Co to jest kransekake?
Kransekake to tradycyjne norweskie ciasto przygotowywane przede wszystkim z mielonych migdałów, cukru pudru i białek jaj.
Nie przypomina jednak typowego ciasta krojonego z tortownicy.
Masę migdałową formuje się w pierścienie o różnych rozmiarach, piecze, dekoruje białym lukrem, a następnie układa jeden na drugim – od największego do najmniejszego.
W ten sposób powstaje charakterystyczna wysoka wieża.
Dlatego kransekake można spotkać również pod nazwą tårnkake, czyli dosłownie „ciasto-wieża”.
Co oznacza słowo kransekake?
Nazwa składa się z dwóch części:
krans – wieniec, pierścień
kake – ciasto
Nazwa bardzo dobrze opisuje więc sam wygląd wypieku. Kransekake składa się z kolejnych migdałowych pierścieni tworzących wysoką konstrukcję.
Klasyczna kransekake ma często około 18 pierścieni, choć oczywiście można przygotować również mniejsze wersje.
Kransekake to ciasto do świętowania
Kransekake nie jest w Norwegii zwykłym ciastem kupowanym spontanicznie do popołudniowej kawy.
To przede wszystkim festkake – ciasto na ważne okazje.
Może pojawić się podczas:
17. mai – norweskiego święta narodowego
bryllup – wesela
konfirmasjon – konfirmacji
barnedåp – chrztu
jubileum – jubileuszu
jul – Bożego Narodzenia
Dlatego kransekake jest mocno związana ze świętowaniem. Wysoka forma sprawia dodatkowo, że świetnie prezentuje się na stole i sama w sobie staje się częścią dekoracji.
Kransekake na 17 maja
Jedną z okazji, podczas których można spotkać kransekake, jest 17 maja – syttende mai, czyli Dzień Konstytucji Norwegii.
Tego dnia norweskie flagi są właściwie wszędzie – na ulicach, balkonach, ubraniach, stołach i oczywiście również na jedzeniu.
Kransekake bardzo łatwo dopasować do tej atmosfery. Migdałową wieżę można udekorować małymi norweskimi flagami, dzięki czemu staje się idealnym ciastem na świąteczny kakebord.
Obok niej mogą pojawić się inne ciasta, owoce, desery i oczywiście ogromne ilości lodów, które są jednym z nieodłącznych elementów 17 maja.
Jak smakuje kransekake?
Jeśli lubisz marcepan, istnieje duża szansa, że polubisz również kransekake.
To dlatego, że podstawowe składniki są bardzo podobne.
Kransekake przygotowuje się z:
mandler – migdałów
melis – cukru pudru
eggehvite – białek jaj
Różnica polega między innymi na tym, że masa na kransekake jest pieczona.
Dobrze przygotowane pierścienie nie powinny być suche i twarde. Charakterystyczna kransekake jest lekko chrupiąca na zewnątrz, ale w środku pozostaje przyjemnie seig, czyli ciągnąca i lekko wilgotna.
To właśnie ta konsystencja jest jedną z najważniejszych cech dobrego kransekake.
Dlaczego kransekake ma kształt wieży?
Forma nie jest przypadkowa.
Historia kransekake wiąże się z dawną europejską tradycją przygotowywania efektownych wypieków, które miały być nie tylko jedzeniem, ale również ozdobą stołu.
Już w XVII wieku pojawiały się na europejskich stołach deserowych wysokie konstrukcje z ciast i owoców.
W Norwegii kransekake było opisywane w książkach kucharskich już w XIX wieku. Jedną z autorek, które opisywały sposób przygotowania takiego ciasta, była Hanna Winsnes, ważna postać w historii norweskiej literatury kulinarnej.
Co ciekawe, nie istniały jeszcze wtedy specjalne formy do kransekake. Pierścienie trzeba było przygotowywać przy pomocy własnoręcznie wykonanych szablonów.
Dzisiaj można kupić specjalny zestaw metalowych form, dzięki którym uzyskanie równych pierścieni jest znacznie łatwiejsze.
Jak dekoruje się kransekake?
Najbardziej charakterystyczną dekoracją jest biały lukier.
Nakłada się go na każdy pierścień w charakterystyczny zygzakowaty wzór.
Dzięki temu nawet bez dodatkowych ozdób od razu wiadomo, że patrzymy na kransekake.
Ale przy większych uroczystościach na tym dekorowanie często się nie kończy.
Ciasto można ozdabiać między innymi:
norweskimi flagami,
kwiatami,
wstążkami,
cukierkami i czekoladkami,
smellbonboner, czyli dekoracyjnymi „crackersami”.
Dekoracja często zależy od okazji. Kransekake na wesele może wyglądać inaczej niż to przygotowane na 17 maja czy Boże Narodzenie.
Kransekake na norweskim weselu
Kransekake ma również swoje miejsce w norweskiej tradycji weselnej.
Wysoka migdałowa wieża wygląda bardzo efektownie, dlatego świetnie sprawdza się jako bryllupskake, czyli ciasto weselne.
Może pojawić się obok innych ciast na bogato zastawionym stole albo stanowić jeden z najważniejszych słodkich elementów przyjęcia.
W tym kontekście jej kształt ma dodatkową zaletę – nawet bez skomplikowanych dekoracji kransekake wygląda bardzo odświętnie.
Kransekake na Boże Narodzenie i Nowy Rok
Kransekake jest również związana z okresem świątecznym.
Dla części norweskich rodzin to jeden z wypieków pojawiających się na stole podczas jul, czyli Bożego Narodzenia.
Spotkasz ją również podczas Nyttårsaften, czyli sylwestra.
To pokazuje, że kransekake nie jest związana z jednym konkretnym świętem. Jej wspólnym mianownikiem jest po prostu ważna okazja.
Kiedy coś trzeba naprawdę uczcić, migdałowa wieża świetnie spełnia swoje zadanie.
Czy kransekake jest tylko norweska?
Nie do końca.
Kransekage jest dobrze znane również w Danii, gdzie także należy do tradycyjnych wypieków przygotowywanych na szczególne okazje.
Duńska pisownia to:
kransekage
a norweska:
kransekake.
Szczególnie ciekawa jest duńska tradycja sylwestrowa – kransekage jest tam mocno kojarzone z powitaniem Nowego Roku.
Mamy więc kolejny przykład tradycji kulinarnej, którą Norwegia i Dania dzielą, choć zwyczaje związane z jej podawaniem mogą się nieco różnić.
Jak zrobić kransekake?
Klasyczna receptura jest zaskakująco krótka.
Składniki
500 g migdałów
500 g cukru pudru
około 4 białek jaj
Lukier
cukier puder
białko jajka
kilka kropli soku z cytryny
Najpierw migdały należy drobno zmielić. W tradycyjnych przepisach część migdałów może być wcześniej sparzona i obrana ze skórki.
Zmielone migdały miesza się z cukrem pudrem i stopniowo dodaje białka, aż powstanie zwarta masa.
Następnie formuje się z niej długie wałeczki i układa w specjalnych formach do kransekake.
Po upieczeniu pierścienie muszą całkowicie wystygnąć.
Każdy z nich dekoruje się białym lukrem, a następnie układa pierścienie jeden na drugim – od największego do najmniejszego.
W efekcie powstaje charakterystyczna migdałowa wieża.
Kransekakestenger – kransekake w mniejszej wersji
Nie zawsze trzeba budować całą wieżę.
Z tej samej migdałowej masy przygotowuje się również:
kransekakestenger – podłużne kawałki kransekake.
Często ich końce zanurza się w czekoladzie.
To znacznie prostsza wersja tego samego wypieku, którą można podać do kawy bez konstruowania kilkunastopiętrowej wieży.
Można spotkać również kawałki uformowane w podkowy i inne kształty.
Poznawaj Norwegię razem z Pluggis®
Jedzenie jest świetnym sposobem na odkrywanie Norwegii od bardziej codziennej strony. Za nazwami takimi jak kransekake, skolebrød czy solskinnsboller kryją się nie tylko konkretne smaki, ale również rodzinne zwyczaje, święta i tradycje.
W Pluggis® właśnie w taki sposób lubimy poznawać Skandynawię – przez prawdziwy język i kulturę.
Jeśli chcesz uczyć się norweskiego, sprawdź nasze kursy norweskiego z lektorem oraz Bank Norweskich Słów.
Przeczytaj również
- Kvæfjordkake – „najlepsze ciasto na świecie” z Norwegii
- Skolebrød – norweskie bułeczki z kremem waniliowym i kokosem
- Solskinnsboller – norweskie „słoneczne bułeczki” z cynamonem i kremem waniliowym
- Skolebrød – norweskie bułeczki z kremem waniliowym i kokosem
- Norweskie vafler – czym różnią się od belgijskich gofrów?
- 17 maja – najważniejsze święto w Norwegii. Tak Norwegowie obchodzą Dzień Konstytucji
- Jak nauczyć się języka norweskiego? 7 skutecznych sposobów
