Wyobraź sobie małe jezioro ukryte w lesie, do którego wracasz każdego lata. Skałę nad morzem, na której lubisz siedzieć w ciszy. Małą kawiarnię, o której nie wiedzą turyści. Albo domek letniskowy, z którym wiążą się Twoje najlepsze wspomnienia z dzieciństwa.
Po szwedzku takie miejsce można nazwać smultronställe.
To jedno z tych szwedzkich słów, których znaczenie jest znacznie ciekawsze niż jego dosłowne tłumaczenie.
Co oznacza smultronställe?
Zacznijmy od dwóch części tego słowa:
smultron – poziomki
ett ställe – miejsce
Dosłownie ett smultronställe to więc miejsce, w którym rosną poziomki – taki własny zakątek, gdzie można je znaleźć i zbierać.
Ale współcześnie słowo ma również bardzo popularne znaczenie przenośne.
Smultronställe to szczególnie lubiane miejsce, do którego chętnie wracamy i z którym wiążą się przyjemne emocje lub wspomnienia. Może to być miejsce piękne, spokojne, trochę ukryte albo po prostu ważne właśnie dla nas.
Svensk ordbok podaje przy znaczeniu przenośnym między innymi miejsce lub okres związany z doświadczeniem szczęścia, radości i dużego poczucia komfortu.
Dlatego polskie „ulubione miejsce” jest całkiem dobrym tłumaczeniem, ale nie zawsze oddaje cały charakter tego słowa.
Smultronställe nie musi być atrakcją turystyczną
Smultronställe nie musi być obiektywnie niezwykłym miejscem.
Może to być stuga nad jeziorem, do której rodzina wraca każdego lata, mały pomost, z którego rano wskakuje się do wody, ulubiona zatoczka gdzieś w skärgården albo polana w lesie, na której rosną poziomki. Dla kogoś innego będzie to miejsce, do którego zawsze zatrzymuje się na fikę podczas letniej wycieczki.
Najważniejsze nie jest to, czy miejsce zrobi wrażenie na innych. Smultronställe ma szczególne znaczenie właśnie dla Ciebie – może kojarzyć się z latem, dzieciństwem, spokojem albo chwilami spędzonymi z bliskimi.
Smultronstället – film Ingmara Bergmana
Słowo smultronställe ma również ważne miejsce w szwedzkiej kulturze.
W 1957 roku Ingmar Bergman nakręcił film zatytułowany „Smultronstället”. Głównym bohaterem jest starzejący się profesor Isak Borg, który podczas podróży samochodem ze Sztokholmu do Lund wraca myślami do własnej przeszłości i dokonuje pewnego rodzaju bilansu swojego życia.
W Polsce film jest znany pod tytułem „Tam, gdzie rosną poziomki”, natomiast jego międzynarodowy angielski tytuł to „Wild Strawberries”.
I tutaj robi się językowo naprawdę ciekawie.
Dlaczego tytuł „Smultronstället” tak dobrze pasuje do filmu?
W filmie smultronstället jest związane z miejscem z młodości głównego bohatera i uruchamia jego wspomnienia. Podczas podróży Isak powraca do przeszłości, dawnych relacji i wydarzeń, które ukształtowały jego życie.
Dlatego tytuł działa na dwóch poziomach.
Z jednej strony mamy dosłowne miejsce z poziomkami.
Z drugiej – miejsce przechowujące wspomnienia, emocje i fragment dawnego życia.
I właśnie tutaj bardzo dobrze widać szersze znaczenie słowa smultronställe. Nie chodzi wyłącznie o ładny zakątek. Może to być miejsce, które ma dla człowieka znaczenie właśnie dlatego, że jest związane z ważnymi chwilami jego życia.
Co ciekawe, szwedzki Svensk ordbok wymienia film Bergmana bezpośrednio przy haśle smultronställe.
Poznawaj Szwecję razem z Pluggis®
Na naszych kursach szwedzkiego stawiamy na codzienny język i poznawanie Szwecji od środka – nie tylko przez gramatykę i słówka, ale również kulturę, zwyczaje i autentyczne materiały.
Bo znajomość szwedzkiego to również rozumienie takich słów jak smultronställe – prostych na pierwszy rzut oka, ale niosących ze sobą znacznie więcej niż jedno słownikowe tłumaczenie.
Jeśli chcesz rozgadać się po szwedzku i uczyć się języka, którym Szwedzi naprawdę posługują się na co dzień, sprawdź nasze kursy z lektorem.
- Raukar na Gotlandii – co zobaczyć na najbardziej niezwykłej wyspie Szwecji?
- Słona lukrecja – dlaczego Skandynawowie ją uwielbiają?
- Veckonummer – dlaczego Szwedzi liczą tygodnie?
- Midsommar w Szwecji – dlaczego Szwedzi tańczą wokół słupa i jedzą truskawki?
- Lördagsgodis – dlaczego Szwedzi jedzą słodycze w soboty?
