Gotlandia kojarzy się ze średniowiecznym Visby, wakacjami nad Bałtykiem i charakterystycznymi wapiennymi formacjami stojącymi przy brzegu morza. To właśnie raukar na Gotlandii są jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu wyspy. Nie są jednak jedynym powodem, dla którego warto tu przyjechać.
Możesz spacerować wzdłuż średniowiecznych murów Visby, przeprawić się na Fårö i zobaczyć krajobrazy związane z Ingmarem Bergmanem, a jednego dnia popłynąć na niewielką Stora Karlsö, gdzie zamiast miasta i samochodów czekają na Ciebie klify, ptaki i Bałtyk.
Jeśli planujesz podróż na Gotlandię, zobacz, czego nie warto przegapić.
Gotlandia – wyspa zupełnie inna niż kontynentalna Szwecja
Gotland to największa wyspa Szwecji, położona na Morzu Bałtyckim. Już po przyjeździe można zauważyć, że jej krajobraz różni się od tego, co znamy z wielu innych części kraju.
Gotlandia jest wyspą wapienną. Skały, klify, kamieniste plaże i charakterystyczne raukar tworzą krajobraz, który trudno pomylić z innym miejscem.
Do tego dochodzą średniowieczne Visby, małe miejscowości, stare kamienne kościoły, pola, plaże i sąsiednia Fårö.
Nic dziwnego, że latem Gotlandia staje się jednym z popularnych wakacyjnych kierunków wśród samych Szwedów.
Raukar – kamienne symbole Gotlandii
Jednym z pierwszych słów, które warto poznać przed podróżą na Gotlandię, jest:
en rauk – rauk, wapienna formacja skalna
raukar – rauki
Raukar to wolnostojące wapienne formacje wyrzeźbione przez erozję. Morze i inne czynniki przez bardzo długi czas usuwały bardziej miękkie skały, pozostawiając twardsze fragmenty dawnej skały rafowej.
Efektem są fantastyczne kamienne kolumny, wieże i formacje, którym wyobraźnia bardzo szybko zaczyna nadawać kształty ludzi albo zwierząt.
Niektóre mają nawet własne nazwy.
Gdzie zobaczyć raukar na Gotlandii?
Rauki można znaleźć w kilku częściach Gotlandii, ale szczególnie spektakularne miejsca znajdują się na Fårö, niewielkiej wyspie położonej tuż na północ od głównej Gotlandii.
Jednym z najbardziej znanych jest Langhammars. Znajduje się tam około 50 wapiennych formacji, a niektóre mają ponad osiem metrów wysokości.
Co ciekawe, krajobraz Langhammars wraz z raukami pojawia się również na odwrocie szwedzkiego banknotu 200 koron, na którym znajduje się Ingmar Bergman.
Jeszcze większe wrażenie skalą robi Digerhuvud. To największy obszar rauków w Szwecji – ciągnie się wzdłuż zachodniego wybrzeża Fårö przez około 3,5 kilometra.
Jeżeli natomiast nie wybierasz się na Fårö, raukar możesz zobaczyć również na głównej wyspie, między innymi w Folhammar niedaleko Ljugarn.
Visby – średniowieczne serce Gotlandii
Gotlandia to jednak nie tylko przyroda. Jej stolicą jest Visby, jedno z najbardziej charakterystycznych miast Szwecji.
Najbardziej rozpoznawalnym elementem miasta jest oczywiście:
Visby ringmur – mur miejski w Visby.
Średniowieczny mur otacza starą część miasta i wraz z wieżami tworzy krajobraz, dzięki któremu spacer po Visby momentami przypomina wejście do zupełnie innej epoki.
Warto po prostu przejść się bez pośpiechu po starym mieście: między kamiennymi budynkami, ruinami średniowiecznych kościołów i uliczkami prowadzącymi w stronę morza.
Hanzeatyckie Visby znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Ringmuren – mur, którego trudno w Visby nie zauważyć
Ringmur oznacza dosłownie mur otaczający miasto lub inną przestrzeń.
Mur powstawał w średniowieczu, a do dziś zachowały się liczne wieże.
Nie traktowałabym go wyłącznie jako zabytku, który trzeba „odhaczyć”. Mur jest częścią całego doświadczenia Visby. Raz idziesz wzdłuż niego, chwilę później przechodzisz przez jedną z bram, a potem widzisz go ponownie między budynkami starego miasta.
Jeżeli lubisz historię, warto zajrzeć również do Gotlands Museum, gdzie można dowiedzieć się więcej o historii wyspy – znacznie wcześniejszej niż samo średniowieczne Visby.
Fårö – wyspa rauków i Ingmara Bergmana
Będąc na Gotlandii, warto wygospodarować przynajmniej jeden dzień na Fårö.
To niewielka wyspa na północ od Gotlandii, na którą dostaniesz się promem z Fårösund.
Fårö ma bardzo charakterystyczny, surowy krajobraz. Są tu kamieniste wybrzeża, raukar, niska roślinność, plaże i miejsca, w których naprawdę można poczuć przestrzeń.
Ale Fårö ma również bardzo silny związek z jednym z najważniejszych szwedzkich reżyserów.
Ingmar Bergman i Fårö
Ingmar Bergman przez wiele lat był związany z Fårö. Tutaj mieszkał i tutaj realizował część swoich filmów.
Jeżeli interesuje Cię szwedzkie kino, warto odwiedzić Bergmancenter.
To centrum poświęcone twórczości reżysera i jego związkom z Fårö. Można poznać jego filmy, sposób pracy i zobaczyć wystawy związane z Bergmanem.
To ciekawe uzupełnienie wizyty na wyspie, ponieważ po wyjściu z Bergmancenter patrzy się na surowy krajobraz Fårö trochę inaczej.
Bergman nie znalazł się zresztą przypadkowo na wspomnianym wcześniej banknocie 200-koronowym razem z krajobrazem Fårö.
Bergman, Gotlandia i Smultronstället
Jeśli znasz już nasze szwedzkie słowo smultronställe, nazwisko Bergmana może brzmieć znajomo.
W 1957 roku reżyser nakręcił „Smultronstället”, znany w Polsce jako „Tam, gdzie rosną poziomki”.
Sam film nie jest jednak powodem związku Bergmana z Gotlandią – jego relacja z Fårö rozwinęła się później. Reżyser trafił na wyspę na początku lat 60. i Fårö stało się jednym z najważniejszych miejsc w jego życiu i twórczości.
Jeśli interesuje Cię znaczenie samego słowa smultronställe, przeczytaj również nasz osobny wpis na ten temat.
Stora Karlsö – jednodniowa wycieczka z Gotlandii
Jeżeli masz na Gotlandii więcej czasu i lubisz przyrodę, bardzo ciekawym pomysłem jest wyprawa na Stora Karlsö.
To niewielka wyspa położona u południowo-zachodnich wybrzeży Gotlandii.
W sezonie można dostać się na nią statkiem z Klintehamn, a sam rejs trwa około pół godziny.
I tutaj krajobraz znowu się zmienia.
Stora Karlsö jest rezerwatem przyrody znanym przede wszystkim z bogatego życia ptaków. Można zobaczyć tam między innymi duże kolonie sillgrisslor, czyli nurzyków zwyczajnych, oraz tordmular, czyli alk.
Wyspa ma również wapienne klify, jaskinie, skamieniałości i latarnię morską.
Dlaczego Stora Karlsö jest tak wyjątkowa?
Stora Karlsö ma zaledwie około 2,4 km², ale przyrodniczo dzieje się tam naprawdę dużo.
Znajduje się tam ponad 20 jaskiń, a ślady obecności człowieka na wyspie sięgają epoki kamienia. Charakterystycznym elementem krajobrazu są również strome wapienne klify.
Wyspa jest szczególnie ważna dla ptaków morskich, dlatego część terenów objęta jest okresowymi ograniczeniami dostępu.
Na Stora Karlsö obowiązuje więc trochę inny rytm zwiedzania niż w typowym miejscu turystycznym. To przede wszystkim rezerwat przyrody, a człowiek jest tam gościem.
Wycieczka statkiem obejmuje możliwość zwiedzania wyspy, a dla odwiedzających organizowane są także spacery z przewodnikiem.
Jeśli chcesz zobaczyć Gotlandię z zupełnie innej perspektywy, warto przeznaczyć na Stora Karlsö cały dzień.
Co jeszcze warto zobaczyć na Gotlandii?
Jeżeli masz więcej czasu, nie ograniczaj podróży wyłącznie do Visby i Fårö.
Na wyspie warto poszukać małych rybackich osad, plaż, rezerwatów przyrody i średniowiecznych kościołów. Ciekawym miejscem jest również Lummelundagrottan, czyli wapienna jaskinia położona na północ od Visby.
Na południu możesz z kolei zobaczyć kolejnego słynnego rauka – Hoburgsgubben.
Gotlandia najlepiej sprawdza się moim zdaniem wtedy, kiedy nie próbuje się zobaczyć wszystkiego w jeden dzień. Odległości na mapie mogą wyglądać niewinnie, ale warto zostawić sobie czas na zatrzymywanie się po drodze.
Villa Villekulla – dom Pippi Pończoszanki na Gotlandii
Gotlandia ma jeszcze jeden bardzo szwedzki adres, który może kojarzyć Ci się od dzieciństwa. Niedaleko Visby, w Kneippbyn, znajduje się Villa Villekulla – oryginalny dom wykorzystany w filmach i serialu o Pippi Långstrump, czyli Pippi Pończoszance.
To właśnie ten kolorowy dom znamy z klasycznych ekranizacji książek Astrid Lindgren z Inger Nilsson w roli Pippi. Co ciekawe, Villa Villekulla nie zawsze stała w obecnym miejscu. Podczas pierwszych zdjęć znajdowała się na terenie Visborgsslätt. Po zakończeniu części nagrań dom został przeniesiony – i to w całości – do Kneippbyn, gdzie stoi do dziś.
W samym Visby również można odnaleźć miejsca znane z ekranizacji Pippi. Zdjęcia powstawały między innymi na uliczkach starego miasta, przy Fiskargränd czy w okolicach średniowiecznego muru. Spacerując po Visby, możesz więc nieświadomie przechodzić przez kadry, które pamiętasz z dzieciństwa.
Dzisiaj Villa Villekulla jest jedną z atrakcji Kneippbyn Sommarland. Można wejść do środka, a przy domu znajdują się również pamiątki związane z ekranizacjami, między innymi samochód policjantów Klinga i Klanga.
Jeżeli więc wychowałeś/aś się na książkach Astrid Lindgren albo oglądałeś/aś przygody Pippi, Gotlandia może wyglądać zaskakująco znajomo. Raukar, średniowieczne Visby, Bergman i Pippi Långstrump – na jednej wyspie spotyka się naprawdę sporo charakterystycznych elementów szwedzkiej kultury.
Gotlandia w 3–4 dni – jak podzielić zwiedzanie?
Jeśli jedziesz pierwszy raz, można potraktować każdy dzień jako zupełnie inne spotkanie z wyspą.
Pierwszy dzień warto przeznaczyć na Visby – stare miasto, ringmuren, ruiny kościołów i Gotlands Museum.
Drugi dzień może należeć do Fårö. Zobacz raukar w Langhammars i Digerhuvud, odwiedź Bergmancenter i przejedź się po samej wyspie.
Trzeciego dnia możesz wybrać się statkiem z Klintehamn na Stora Karlsö.
Jeśli masz czwarty dzień, rusz na południe albo wschodnie wybrzeże Gotlandii i zobacz miejsca znajdujące się poza najbardziej oczywistym turystycznym szlakiem.
W przypadku Stora Karlsö koniecznie sprawdź wcześniej aktualny rozkład statków – rejsy są sezonowe i zależą również od warunków.
Poznawaj Szwecję razem z Pluggis®
Nauka szwedzkiego jest znacznie ciekawsza, kiedy razem z językiem poznajesz miejsca, kulturę i codzienność Szwecji.
Na naszych kursach szwedzkiego pracujemy z codziennym językiem i autentycznymi materiałami, żeby szwedzki nie pozostawał tylko zbiorem słówek z podręcznika.
A później możesz wykorzystać go właśnie podczas takich podróży – zamawiając kawę w Visby, czytając informacje w rezerwacie na Fårö czy rozmawiając ze Szwedami podczas wakacji.
