Jak powiedzieć jelita po szwedzku? Jak zapytać pacjenta o biegunkę, zaparcia, krew w stolcu albo zmianę rytmu wypróżnień? Jeśli pracujesz lub planujesz pracę w szwedzkiej ochronie zdrowia, słownictwo związane z układem pokarmowym będzie Ci potrzebne bardzo często.
W 40. odcinku Pluggisowego Podcastu poznasz podstawowe terminy związane z jelitami oraz kilka zdań, które mogą pojawić się podczas rozmowy z pacjentem. W tym wpisie rozszerzymy ten materiał o dodatkowe słownictwo, pytania i nazwy badań przydatne w pracy medycznej.
Posłuchaj 40. odcinka Pluggisowego Podcastu
Jelita po szwedzku – podstawowe słownictwo
Najważniejsze słowo to:
en tarm – jelito
tarmen – jelito, forma określona
tarmar – jelita
W terminologii medycznej spotkasz przede wszystkim:
tunntarmen – jelito cienkie
tjocktarmen – jelito grube
tolvfingertarmen – dwunastnica
ändtarmen – odbytnica
tarmslemhinnan – błona śluzowa jelita
tarmfloran – flora jelitowa / mikrobiota jelitowa
mag-tarmkanalen – przewód pokarmowy
Warto zwrócić uwagę na sposób tworzenia tych słów. Szwedzki bardzo często łączy kilka wyrazów w jedno złożenie:
tunn + tarm → tunntarm
jelito cienkie
tjock + tarm → tjocktarm
jelito grube
änd + tarm → ändtarm
odbytnica
Dzięki temu, gdy znasz poszczególne elementy, łatwiej rozpoznajesz również bardziej specjalistyczne terminy.
Tolvfingertarmen – dwunastnica po szwedzku
W podcaście pojawia się zdanie:
Tolvfingertarmen tar emot maten från magsäcken.
Czyli:
Dwunastnica przyjmuje pokarm z żołądka.
Tolvfingertarmen to pierwsza część jelita cienkiego. Właśnie tutaj treść pokarmowa przechodząca z żołądka miesza się między innymi z substancjami potrzebnymi do dalszego trawienia.
Przy okazji warto zapamiętać:
magsäcken – żołądek
maten – jedzenie, pokarm
matsmältningen – trawienie
näringsämnen – składniki odżywcze
att ta upp näring – wchłaniać składniki odżywcze
Możesz więc spotkać na przykład zdanie:
Tunntarmen tar upp näringsämnen från maten.
Jelito cienkie wchłania składniki odżywcze z pokarmu.
Biegunka i zaparcia po szwedzku
Jedno z najważniejszych pytań z odcinka brzmi:
Har du haft diarré eller förstoppning?
Czy miałeś/miałaś biegunkę lub zaparcia?
Dwa podstawowe terminy to:
diarré – biegunka
förstoppning – zaparcie / zaparcia
W rozmowie z pacjentem możemy potrzebować jednak bardziej szczegółowych informacji.
Hur länge har du haft diarré?
Od jak dawna masz biegunkę?
Hur många gånger om dagen har du diarré?
Ile razy dziennie masz biegunkę?
Är avföringen lös eller vattnig?
Czy stolec jest luźny czy wodnisty?
Har du varit förstoppad?
Czy miałeś/miałaś zaparcia?
Hur ofta har du avföring?
Jak często się wypróżniasz?
Har dina avföringsvanor förändrats?
Czy zmienił się Twój rytm wypróżnień?
Ostatnie pytanie jest szczególnie przydatne, ponieważ pacjent nie zawsze zgłasza typową biegunkę lub zaparcie. Czasem ważna jest właśnie zmiana dotychczasowego rytmu wypróżnień.
Stolec po szwedzku – avföring czy bajs?
W podcaście pojawia się:
Har du märkt blod i avföringen?
Czy zauważyłeś/zauważyłaś krew w stolcu?
avföring oznacza stolec i jest słowem bardzo ważnym w języku medycznym.
Możesz spotkać między innymi:
blod i avföringen – krew w stolcu
slem i avföringen – śluz w stolcu
lös avföring – luźny stolec
hård avföring – twardy stolec
avföringsvanor – rytm / nawyki wypróżnień
avföringsprov – badanie / próbka kału
W codziennym szwedzkim bardzo często usłyszysz też:
bajs – kupa, kał
oraz czasownik:
att bajsa – robić kupę, wypróżniać się.
W materiałach kierowanych do pacjentów również możesz spotkać prostsze sformułowania, takie jak blod i bajset. Jako osoba pracująca w ochronie zdrowia warto więc rozumieć zarówno bardziej formalne avföring, jak i codzienne bajs.
Jak zapytać o krew i śluz w stolcu?
Samo pytanie z podcastu warto rozszerzyć o kilka kolejnych.
Har du sett blod i avföringen?
Czy widziałeś/aś krew w stolcu?
Har du märkt slem i avföringen?
Czy zauważyłeś/aś śluz w stolcu?
Är blodet ljusrött eller mörkt?
Czy krew jest jasnoczerwona czy ciemna?
Är blodet blandat med avföringen?
Czy krew jest wymieszana ze stolcem?
Har avföringen varit svart?
Czy stolec był czarny?
To dobre przykłady pytań, które pokazują, dlaczego w medycznym szwedzkim nie wystarczy znać samej nazwy objawu. Trzeba również umieć doprecyzować jego charakter.
Ból brzucha i inne objawy jelitowe po szwedzku
Problemy jelitowe mogą wiązać się z wieloma innymi objawami. Przyda Ci się więc również następujące słownictwo:
ont i magen – ból brzucha
buksmärta – ból brzucha / ból jamy brzusznej, termin medyczny
magknip – skurczowy ból brzucha
uppblåst mage – wzdęty brzuch
gaser – gazy
illamående – nudności
kräkningar – wymioty
feber – gorączka
viktnedgång – utrata masy ciała
aptitlöshet – brak apetytu
W wywiadzie możesz zapytać:
Har du ont i magen?
Czy boli Cię brzuch?
Var i magen gör det ont?
W którym miejscu boli brzuch?
När började smärtan?
Kiedy zaczął się ból?
Kommer smärtan i intervaller eller är den konstant?
Czy ból pojawia się okresowo, czy jest stały?
Har du gått ner i vikt?
Czy schudłeś/aś?
Har du feber?
Czy masz gorączkę?
Ulcerös kolit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego po szwedzku
W odcinku pojawia się również:
Ulcerös kolit är en inflammation i slemhinnan i tjocktarmen och i ändtarmen.
Czyli:
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest stanem zapalnym błony śluzowej jelita grubego i odbytnicy.
Przy tej chorobie warto znać kilka dodatkowych terminów:
ulcerös kolit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego
inflammation – stan zapalny
slemhinna – błona śluzowa
tjocktarmen – jelito grube
ändtarmen – odbytnica
inflammatorisk tarmsjukdom – nieswoista choroba zapalna jelit
IBD – nieswoiste choroby zapalne jelit
ett skov – zaostrzenie / rzut choroby
W szwedzkim systemie ochrony zdrowia możesz również spotkać określenie:
mag-tarmspecialist – specjalista chorób przewodu pokarmowego
oraz:
gastroenterolog – gastroenterolog.
Choroba Leśniowskiego-Crohna po szwedzku
Drugą ważną chorobą należącą do IBD jest:
Crohns sjukdom – choroba Leśniowskiego-Crohna.
Możesz spotkać na przykład zdanie:
Crohns sjukdom är en inflammatorisk sjukdom i mag-tarmkanalen.
Choroba Leśniowskiego-Crohna jest chorobą zapalną przewodu pokarmowego.
Przydatne będą również:
kronisk inflammation – przewlekły stan zapalny
fistel – przetoka
abscess – ropień
förträngning – zwężenie
tarmbesvär – dolegliwości jelitowe
Badania jelit po szwedzku
Jeśli uczysz się szwedzkiego do pracy medycznej, warto od razu połączyć objawy z diagnostyką.
ett blodprov – badanie / próbka krwi
ett avföringsprov – badanie / próbka kału
en koloskopi – kolonoskopia
en rektoskopi – rektoskopia
en biopsi – biopsja
en undersökning – badanie
en remiss – skierowanie
Przydatne zwroty:
Vi behöver ta ett blodprov.
Musimy pobrać krew do badania.
Du behöver lämna ett avföringsprov.
Musisz oddać próbkę kału do badania.
Vi behöver undersöka tarmen.
Musimy zbadać jelito.
Du kommer att få en remiss till en gastroenterolog.
Otrzymasz skierowanie do gastroenterologa.
Vi rekommenderar en koloskopi.
Zalecamy kolonoskopię.
Pytania do pacjenta – jelita po szwedzku
Zbierzmy najważniejsze pytania w jeden miniwywiad:
Har du ont i magen?
Czy boli Cię brzuch?
Var gör det ont?
Gdzie boli?
Hur länge har du haft besvären?
Od jak dawna masz te dolegliwości?
Har du haft diarré eller förstoppning?
Czy miałeś/aś biegunkę lub zaparcia?
Hur ofta har du avföring?
Jak często się wypróżniasz?
Har dina avföringsvanor förändrats?
Czy zmienił się Twój rytm wypróżnień?
Har du märkt blod i avföringen?
Czy zauważyłeś/aś krew w stolcu?
Har du märkt slem i avföringen?
Czy zauważyłeś/aś śluz w stolcu?
Har du gått ner i vikt den senaste tiden?
Czy ostatnio schudłeś/aś?
Har du feber?
Czy masz gorączkę?
Har du haft liknande besvär tidigare?
Czy miałeś/aś wcześniej podobne dolegliwości?
Przydatne czasowniki związane z jelitami
Warto zapamiętywać również czasowniki, ponieważ to dzięki nim specjalistyczne słownictwo zaczyna działać w rozmowie:
att smälta maten – trawić pokarm
att ta upp näring – wchłaniać składniki odżywcze
att tömma tarmen – opróżniać jelito
att ha avföring – wypróżniać się
att bajsa – robić kupę, wypróżniać się
att blöda – krwawić
att kräkas – wymiotować
att undersöka – badać
att ta ett prov – pobierać / wykonywać badanie
att lämna ett prov – oddawać próbkę do badania
Zwróć uwagę na różnicę:
Vi tar ett blodprov.
Pobieramy krew do badania.
ale:
Patienten lämnar ett avföringsprov.
Pacjent oddaje próbkę kału.
To drobne różnice, które są bardzo przydatne w codziennej komunikacji z pacjentem.
Szwedzki dla medyków – przygotuj się do pracy w Szwecji
Jeśli jesteś lekarzem, pielęgniarką lub innym pracownikiem ochrony zdrowia i przygotowujesz się do pracy w Szwecji, znajomość ogólnego szwedzkiego może nie wystarczyć. W codziennej pracy potrzebujesz również specjalistycznego słownictwa, które pozwoli Ci swobodniej rozmawiać o chorobach, objawach, badaniach i leczeniu.
Właśnie z myślą o takich osobach powstał kurs Szwedzki medyczny – język specjalistyczny.
To kurs do samodzielnej nauki, w którym materiał został podzielony tematycznie. Poszczególne moduły są poświęcone konkretnym organom, chorobom i zagadnieniom medycznym, dzięki czemu krok po kroku rozbudowujesz słownictwo potrzebne w pracy w ochronie zdrowia.
W kursie znajdziesz również interaktywne ćwiczenia oraz nagrania z wymową. Dzięki temu nie tylko poznajesz nowe terminy, ale również możesz je utrwalać, słuchać ich prawidłowej wymowy i ćwiczyć samodzielnie.
Jeśli więc interesuje Cię szwedzki dla medyków i chcesz systematycznie rozwijać specjalistyczne słownictwo przed rozpoczęciem pracy w Szwecji lub już podczas pracy w szwedzkiej ochronie zdrowia, sprawdź kurs Szwedzki medyczny – język specjalistyczny.
