Tvättstuga, czyli wspólna pralnia w Szwecji, to miejsce, z którym prędzej czy później zetknie się wiele osób mieszkających w szwedzkich blokach. Zamiast pralki we własnej łazience mieszkańcy mogą korzystać ze wspólnego pomieszczenia wyposażonego w pralki, suszarki i inne urządzenia. Trzeba jednak pamiętać o kilku zasadach, a jedną z najważniejszych jest przestrzeganie zarezerwowanych godzin prania.
W 42. odcinku pluggisowego podcastu poznasz pięć zdań, które mogą pojawić się na tablicy z regulaminem pralni albo przydać się podczas rozmowy z sąsiadami. Przy okazji dowiesz się, jak działa szwedzka tvättstuga, co oznacza tvättid i jakich słów warto się nauczyć, jeśli mieszkasz w Szwecji.
Posłuchaj 42. odcinka Pluggisowego Podcastu
W odcinku poznasz pięć zdań:
Ta aldrig någon annans tvättid.
Nigdy nie zabieraj czyjegoś czasu na pranie.
Tvätta vitt för sig, färgat för sig och i rätt temperatur.
Pierz białe rzeczy osobno, kolorowe osobno i w odpowiedniej temperaturze.
Tvätta inga större mattor, stora filtar eller skor.
Nie pierz dużych dywanów, dużych koców ani butów.
Slösa inte med tvättmedel.
Nie marnuj środka do prania.
Tvättmaskinen luktar mögel.
Pralka pachnie pleśnią.
To zdania, które dobrze pokazują, jak praktyczny może być język szwedzki związany z codziennym życiem.
Czym jest tvättstuga?
Słowo tvättstuga oznacza pralnię, a w kontekście szwedzkiego budownictwa mieszkaniowego bardzo często odnosi się do wspólnej pralni dla mieszkańców budynku lub osiedla.
Takie pomieszczenie może znajdować się w piwnicy, na parterze albo w osobnym budynku. Zazwyczaj jest wyposażone w kilka urządzeń, z których mieszkańcy korzystają w wyznaczonych godzinach.
W pralni możesz znaleźć:
en tvättmaskin – pralka
en torktumlare – suszarka bębnowa
ett torkskåp – szafa susząca
ett torkrum – suszarnia
en mangel – magiel
en tvättkorg – kosz na pranie
ett tvättmedel – środek do prania
ett sköljmedel – płyn do płukania
Nie każda pralnia ma takie samo wyposażenie. W jednych budynkach znajdziesz kilka pralek i dużą suszarnię, w innych tylko podstawowe urządzenia.
Warto też wiedzieć, że nie wszyscy Szwedzi korzystają ze wspólnych pralni. W wielu mieszkaniach znajdują się prywatne pralki, a czasem również suszarki. Tvättstuga pozostaje jednak charakterystycznym elementem szwedzkiego życia mieszkaniowego.
Tvättid – dlaczego godziny prania są tak ważne?
Jednym z najważniejszych słów związanych ze wspólną pralnią jest:
en tvättid – zarezerwowany termin prania
W wielu budynkach mieszkańcy muszą wcześniej zarezerwować konkretny przedział czasowy. Może służyć do tego tablica z zamkami lub znacznikami, elektroniczny panel albo aplikacja.
Właśnie dlatego pierwsze zdanie z podcastu brzmi:
Ta aldrig någon annans tvättid.
Nigdy nie zabieraj czyjegoś czasu na pranie.
Przydatne słownictwo:
att boka – rezerwować
en bokning – rezerwacja
ett bokningssystem – system rezerwacji
att avboka – anulować rezerwację
en ledig tid – wolny termin
upptagen – zajęty
Przykłady:
Jag har bokat tvättstugan klockan sex.
Zarezerwowałem/zarezerwowałam pralnię na szóstą.
Finns det någon ledig tvättid i kväll?
Czy jest jakiś wolny termin na pranie dziś wieczorem?
Tvättstugan är upptagen.
Pralnia jest zajęta.
Jag måste avboka min tvättid.
Muszę anulować swoją rezerwację pralni.
Wspólna pralnia wymaga współpracy między mieszkańcami. Jeśli ktoś korzysta z urządzeń podczas terminu zarezerwowanego przez inną osobę albo nie kończy prania na czas, może to powodować nieporozumienia.
Zasady zależą jednak od konkretnego budynku. Niektóre pralnie umożliwiają korzystanie z wolnych urządzeń, jeśli zarezerwowana osoba się nie pojawi, inne wymagają ścisłego przestrzegania systemu rezerwacji. Dlatego najlepiej zawsze sprawdzić lokalny regulamin.
Tvätta vitt för sig – segregowanie prania po szwedzku
Kolejne zdanie z podcastu brzmi:
Tvätta vitt för sig, färgat för sig och i rätt temperatur.
Pierz białe rzeczy osobno, kolorowe osobno i w odpowiedniej temperaturze.
Warto zapamiętać:
att tvätta – prać
vitt – białe rzeczy
färgat – kolorowe rzeczy
för sig – osobno
rätt temperatur – odpowiednia temperatura
Przydatne są również określenia:
vittvätt – pranie białych rzeczy
kulörtvätt – pranie kolorowych rzeczy
fintvätt – pranie delikatnych tkanin
handtvätt – pranie ręczne
en tvättrådsetikett – metka z instrukcją prania
W pralni możesz usłyszeć:
Vilken temperatur ska jag tvätta i?
W jakiej temperaturze mam prać?
Den här tröjan ska tvättas i 30 grader.
Ten sweter należy prać w 30 stopniach.
Jag brukar tvätta handdukar i 60 grader.
Zwykle piorę ręczniki w 60 stopniach.
Czego nie wolno prać we wspólnej pralni?
W odcinku pojawia się również zdanie:
Tvätta inga större mattor, stora filtar eller skor.
Nie pierz dużych dywanów, dużych koców ani butów.
To przykład zakazu, który może znaleźć się w regulaminie pralni.
Poznaj słowa:
en matta – dywan, mata
en filt – koc
en sko – but
skor – buty
W niektórych pralniach obowiązują ograniczenia dotyczące prania dużych lub ciężkich przedmiotów. Chodzi między innymi o ochronę urządzeń przed przeciążeniem i uszkodzeniem.
Możesz spotkać również takie komunikaty:
Det är förbjudet att tvätta mattor.
Zabrania się prania dywanów.
Följ tvättstugans regler.
Przestrzegaj zasad obowiązujących w pralni.
Använd inte maskinen om den är trasig.
Nie używaj pralki, jeśli jest zepsuta.
Lämna tvättstugan ren och snygg.
Pozostaw pralnię czystą i uporządkowaną.
Właśnie takie krótkie komunikaty warto umieć rozumieć bez konieczności sięgania po tłumacz.
Slösa inte med tvättmedel – nie marnuj detergentu
Czwarte zdanie z podcastu to:
Slösa inte med tvättmedel.
Nie marnuj środka do prania.
Najważniejszy czasownik:
att slösa – marnować
Możesz używać go również w innych sytuacjach:
att slösa pengar – marnować pieniądze
att slösa tid – marnować czas
att slösa vatten – marnować wodę
Przy okazji poznaj słownictwo związane z detergentami:
tvättmedel – środek do prania
flytande tvättmedel – płyn do prania
pulvertvättmedel – proszek do prania
sköljmedel – płyn do płukania
att dosera – dozować
en dosering – dozowanie
W pralni możesz spotkać komunikat:
Använd rätt mängd tvättmedel.
Używaj odpowiedniej ilości środka do prania.
Tvättmaskinen luktar mögel – jak zgłosić problem w pralni?
Ostatnie zdanie z podcastu brzmi:
Tvättmaskinen luktar mögel.
Pralka pachnie pleśnią.
Przydatne słowa:
att lukta – pachnieć, mieć zapach
mögel – pleśń
en tvättmaskin – pralka
trasig – zepsuty, uszkodzony
Jeśli coś nie działa, możesz powiedzieć:
Tvättmaskinen fungerar inte.
Pralka nie działa.
Torktumlaren är trasig.
Suszarka bębnowa jest zepsuta.
Det läcker vatten från tvättmaskinen.
Z pralki wycieka woda.
Maskinen startar inte.
Urządzenie się nie uruchamia.
Vem ska jag kontakta?
Z kim mam się skontaktować?
Przyda Ci się również czasownik:
att felanmäla – zgłaszać usterkę
oraz rzeczownik:
en felanmälan – zgłoszenie usterki
Na przykład:
Jag vill felanmäla en tvättmaskin.
Chcę zgłosić usterkę pralki.
W wielu budynkach zgłoszenia usterek przyjmuje administracja nieruchomości albo właściciel budynku.
Jakie zasady obowiązują w szwedzkiej tvättstuga?
Wspólne pralnie mają własne regulaminy, ale wiele zasad pojawia się w różnych budynkach.
Zazwyczaj dotyczą one rezerwowania terminów, kończenia prania o czasie, czyszczenia urządzeń po użyciu oraz pozostawiania pomieszczenia w dobrym stanie.
Szczególnie przydatne jest wyrażenie:
att städa efter sig – sprzątać po sobie
Możesz zobaczyć napis:
Städa efter dig!
Posprzątaj po sobie!
Inne typowe zwroty to:
Rengör luddfiltret efter användning.
Wyczyść filtr kłaczków po użyciu.
Torka av maskinerna.
Wytrzyj urządzenia.
Lämna inte kvar din tvätt.
Nie zostawiaj swojego prania.
Respektera bokade tvättider.
Szanuj zarezerwowane terminy prania.
Nie oznacza to, że każda szwedzka pralnia ma identyczne zasady. Warto jednak znać takie komunikaty, ponieważ pozwalają uniknąć nieporozumień z sąsiadami.
Jeśli interesuje Cię nie tylko słownictwo, ale również szwedzkie zwyczaje, przeczytaj nasz artykuł Tvättstuga w Szwecji – pralnia i słynne arga lappar. Opowiadam w nim o historii wspólnych pralni, zasadach korzystania z nich i słynnych karteczkach zostawianych przez sąsiadów. Dzielę się też własnymi doświadczeniami z czasów Erasmusa w Sztokholmie.
Ucz się szwedzkiego z Pluggis®
Jeśli chcesz wzbogacić swoje słownictwo i łatwiej odnajdywać się w codziennych rozmowach, sprawdź Bank Szwedzkich Słów.
To interaktywny kurs na naszej platformie, w którym poznajesz słownictwo z różnych dziedzin życia. Uczysz się słów w kontekście, korzystasz z nagrań i pracujesz nad szwedzką wymową.
A jeśli wolisz naukę z lektorem, zapraszam Cię na nasze kursy indywidualne, w parze i grupowe.
Pracujemy na nich z autentycznymi szwedzkimi materiałami, między innymi filmikami, podcastami i programami. Dzięki temu od początku masz kontakt z językiem, którym Szwedzi posługują się na co dzień.
Uczymy metodą flipped classroom: przed zajęciami przygotowujesz się z materiałów, a czas lekcji przeznaczamy na rozmowę po szwedzku i aktywne wykorzystanie poznanego słownictwa.
Przeczytaj również
- Obowiązki domowe po szwedzku – słownictwo i przydatne zwroty
- Tvättstuga w Szwecji – jak działa wspólna pralnia i czym są słynne arg lappar?
- Meble po szwedzku – salon i sypialnia
- Łazienka po szwedzku – słownictwo i praktyczne zwroty
- Na budowie po szwedzku – narzędzia i przydatne zwroty
- Reklamacja po szwedzku – jak reklamować ubrania i buty?
